Het onverwachte gebeurt…

Mensen zijn gewoonte dieren. We zijn gewend aan een bepaalde manier van leven, een bepaald ritme en bepaalde omgangsvormen. Soms gebeurt er iets waardoor je helemaal op je grondvesten trilt, er overkomt je een ingrijpende gebeurtenis.

Als we kijken naar de kenmerken en de definitie van een ingrijpende gebeurtenis is dit iets

  • wat je plotseling en onverwacht overkomt,
  • wat brandt op je zintuigen,
  • wat extreme gevoelens van afschuw, angst, boosheid en machteloosheid oproept
  • wat je confronteert met de dood (direct of indirect) of tast je lichamelijke integriteit of vrijheid aan
  • wat zodanig aangrijpt dat je denken er minimaal 1 of 2 dagen door wordt beheerst

Als voorbeeld nemen we een groot bedrijfsongeval waarbij brand uitbreekt en meerdere werknemers in het ziekenhuis worden opgenomen in verband met ademhalingsproblemen.

Verschillende mensen kunnen verschillend op deze gebeurtenis reageren. In eerste instantie kunnen mensen verstijven, vechten of vluchten. Er is niet één reactie de juiste, deze reactie is instinctief. Vervolgens zijn er verschillende copingsmechanismen. Coping is de manier waarop iemand met een ingrijpende gebeurtenis omgaat.

Zo kunnen mensen gaan fantaseren dat het anders is, een vorm van ontkenning. Anderen kunnen gaan roken, drinken, eten, enzovoorts om hun spanning kwijt te raken. Wanneer de gebeurtenis wordt veroorzaakt door een andere persoon kan men zich identificeren met de veroorzaker om zo plaatsvervangende controle te ervaren of men legt de schuld juist bij zichzelf om zo machteloosheid te reduceren.

Verder zie je in de uren en dagen na een ingrijpende gebeurtenis dat sommige medewerkers de gebeurtenis gaan herbeleven. Ze worden ‘s nachts wakker van een nachtmerrie waarin ze zich weer in de brandende ruimte bevonden. Een andere medewerker wordt ineens angstig als hij zich in een ruimte bevindt waarin voor hem niet duidelijk is hij hier snel uit kan komen. Ook kan het zijn dat iemand extreem reageert op kleine prikkels (een glas wat per ongeluk omgestoten wordt).

Dit zijn allemaal normale reacties op een abnormale gebeurtenis!

Wat zijn nu concreet signalen dat iemand een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt?

  • Herbeleving van ervaringen en gevoelens (flashbacks, nachtmerries)
  • Ontlopen en/of wegdrukken van gedachten en gevoelens (er niet over willen praten)
  • Verhoogde prikkelbaarheid
  • Verhoogde emotionaliteit
  • Sterkere stemmingsveranderingen

De hamvraag is natuurlijk wat je voor je medewerker of collega kan doen als hij of zij een ingrijpende gebeurtenis heeft meegemaakt. Zorg in ieder geval dat de persoon op een rustige plek komt. Het belangrijkste is laten praten als hij daar behoefte aan heeft. Ga vooral niet forceren, dit werkt averechts. Laat hem weten dat wat hij beleeft (de flashbacks, etc) een normale reactie is op een abnormale gebeurtenis. Stel bijvoorbeeld concrete vragen zoals hoe laat is het precies gebeurd? Wie waren er allemaal aanwezig? Laat iemand stoom afblazen als hij daar behoefte aanheeft, maar vooral: luister en toon medeleven (geen medelijden!). Stiltes zijn prima, dat geeft de persoon in kwestie ook de tijd om even rustig na te denken.

Wij zijn erg benieuwd of je zelf ooit een ingrijpende gebeurtenis hebt meegemaakt en of je daarna opvang hebt gekregen. Wat zijn jouw ervaringen hierin?