Laat jij iemand stikken?

Iedereen kent het wel; je ergens in verslikken. Meestal gaat het goed, we hoesten en proesten wat, nemen een slokje water en gaan verder met waar we mee bezig waren. Dit ‘ongeval’ kan letterlijk overal voorkomen: thuis, op je werk, in een restaurant, echt overal!
Hoewel het vaak goed gaat, kan dit (bijna) alledaagse verschijnsel levensgevaarlijk zijn. Om dit goed uit te leggen, wil ik je eerst meenemen in een stukje anatomie en wat er gebeurd bij verslikking.

Een volwassen persoon haalt ongeveer 12 keer per minuut adem (bij kinderen ligt dit getal hoger) om ons lichaam te voorzien van zuurstof en koolstofdioxide af te voeren. Ons middenrif beweegt naar beneden, er ontstaat een onderdruk in de longen waardoor deze lucht naar binnen zuigen. Deze lucht gaat door onze keel naar onze luchtpijp, de luchtpijp heeft hoefijzervormige kraakbeenringen die zorgen voor stevigheid. De luchtpijp splitst zich in 2 hoofdtakken; één links en één rechts. De hoofdtakken vertakken zich ook weer en die takjes vertakken zich ook weer. Zo ontstaat een heel netwerk aan luchtwegvertakkingen. Uiteindelijk monden de kleinste takjes uit in longblaasjes waar onder andere de zuurstof uitwisseling plaatsvindt.
Als we slikken sluit het strotteklepje de luchtpijp af, zodat het voedsel/vocht in de slokdarm terecht komt en niet in de luchtpijp. Als hier iets mis gaat, en het voedsel/vocht in onze luchtpijp terecht komt, verslikken we ons.

Longen2

Nu zijn er een paar scenario’s wanneer dit gebeurd: we verslikken ons bijvoorbeeld in iets kleins of een klein beetje vocht. We beginnen dan te hoesten en te proesten. Dit is een reactie van het lichaam omdat er geen voedsel of vloeistof in de luchtpijp hoort te komen. Het lichaam probeert het zo uit de luchtpijp te werken. Wat doen we bij iemand die zich verslikt en goed kan hoesten? Helemaal niets! Het enige wat je doet is aansporen tot hoesten. Vaak zie je dat men op de rug begint te kloppen. Het gevaar hiervan is als volgt: als je net op de rug klopt, terwijl iemand een grote teug lucht inademt, kan het zijn dat je het voorwerp dieper in de luchtwegen brengt. Dan help je iemand niet, want dan maak je het erger. Zo lang iemand goed hoest (er gaat lucht in en lucht uit) en iemand misschien zelfs nog kan zeggen ‘het gaat wel, laat me maar even’, doe je niets, op aansporen tot hoesten na.

Het andere scenario is dat iemand zich verslikt en dat het voorwerp de luchtweg (bijna) volledig afsluit. Dat kan gebeuren met verslikken in een groot stuk vlees of brood. Het meest berucht zijn echter ronde dingen zoals cherrytomaatjes, druiven, knakworstjes, etc. Deze voorwerpen zijn mooi rond en zacht. Ze passen precies in de luchtpijp, vormen zich ernaar en door de kraakbeenringen komen ze hartstikke vast te zitten. Wanneer dit gebeurt, is iemand aan het stikken, dit is een levensbedreigende situatie! Er gaat geen of nauwelijks lucht in of uit, men kan niet meer praten, het hoesten is afwezig of is heel zwak, mensen lopen vaak rood (en daarna blauw) aan, grijpen naar de keel en de ogen staan wijd open. Op dit moment wordt het lichaam niet meer voorzien van zuurstof en wordt koolstofdioxide niet meer afgevoerd.
Wat kun je hieraan doen? Allereerst dien je te controleren of iemand zich echt heeft verslikt (ze kunnen niet praten, maar wel knikken). Hoe er rekening mee dat iemand in paniek kan zijn, deze slachtoffers hebben regelmatig de neiging om te vluchten.

Als eerste laat je 112 bellen! Geef aan dat iemand zich heeft verslikt en dat het slachtoffer niet kan ademen. Probeer iemand aan te sporen om te hoesten, kunnen ze echt niet hoesten, dan geef je 5 stoten tussen de schouderbladen. Je legt één hand tussen schouder en borstbeen om het slachtoffer vast te houden, laat het slachtoffer licht voorover buigen en geeft met je andere hand 5 felle stoten tussen de schouderbladen. Als het voorwerp eruit komt, stop je meteen met stoten. Komt het voorwerp er niet uit? Dan moeten er  5 buikstoten gegeven worden. Dit doe je door achter tegen het slachtoffer aan te gaan staan. Vervolgens sla je je armen om de middel heen, maak van 1 hand een vuist (duim in vuist) en leg de vuist met de pink op de navel van je slachtoffer. Je andere hand plaats je hierover heen. Ook nu laat je het slachtoffer ligt voorover buigen. Daarna trek je beide handen met een ruk schuin omhoog naar je toe. Je stopt direct zodra het voorwerp eruit komt. Komt het er niet uit? Blijf dan 5 stoten tussen de schouderbladen afwisselen met 5 buikstoten.

Als het voorwerp er niet uitkomt, zal het slachtoffer uiteindelijk het bewustzijn verliezen. Er moet dan overgegaan worden op reanimatie, check of 112 is gebeld!
Als je moet gaan reanimeren als gevolg van een verslikking worden er ook beademingen gegeven. Het kan zijn dat door de borstcompressies en verslapping het voorwerp alsnog los komt. Daarnaast loopt de rechter hoofdtak iets rechter als de linker hoofdtak. Soms heb je ‘mazzel’ en schiet het voorwerp door in de recht hoofdtak, de linker long is dan ‘vrij’.

Bij kinderen jonger dan 1 jaar worden er geen buikstoten gegeven, dan worden er 5 stoten met 2 vingers op het borstbeen gegeven.
Wanneer er buikstoten gegeven zijn, is het verstandig om het slachtoffer na te laten kijken door een arts. Als er buikstoten aan een kind zijn gegeven moet het kind door een arts gezien worden.

Wij zijn erg benieuwd naar jouw ervaringen. Heb je ooit hulp moeten verlenen bij een verslikking of heb je het misschien zelf meegemaakt?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s